
Danh sĩ Nguyễn Bỉnh Khiêm, húy là Văn Đạt, tự Hanh Phủ, hiệu là Bạch Vân cư sĩ, được các môn sinh tôn là Tuyết Giang phu tử, là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất của lịch sử cũng như văn hóa Việt Nam trong thế kỷ 16. Ông được biết đến nhiều vì tư cách đạo đức, tài thơ văn của một nhà giáo có tiếng thời kỳ Nam - Bắc triều (Lê - Mạc phân tranh) cũng như tài tiên tri các tiến triển của lịch sử Việt Nam.
Ông sinh ngày 06-04-1491, người làng Trình Tuyền (Trung An), huyện Lĩnh Lại, tỉnh Hải Dương xưa, nay thuộc huyện Vĩnh Bảo, ngoại thành Hải Phòng.
Ông là học trò của bảng nhãn Lương Đắc Bằng. Vì tình hình đất nước lúc bấy giờ không ổn định, nên mãi đến năm Giáp Ngọ, khi đã 43 tuổi ông mới đi thi hương và đỗ ngay giải nguyên. Sau đó đỗ hội nguyên rồi đỗ trạng nguyên năm thi Ất Mùi, niên hiệu Đại chính thứ sáu (1535), đời Mạc Thái Tông.
Ông làm quan Đông Các Hiệu Thư, Lại Bộ Tả Thị Lang, kiêm Đông Các Đại Học, tước Trình Tuyên Hầu. Làm quan cho nhà Mạc được 8 năm, thấy gian thần hoành hành, ông đã dâng sớ vạch tội và xin chém đầu 18 tên lộng thần. Vua không nghe, ông liền trả áo mũ, xin về quê, dựng am dạy học. Học trò ông có nhiều người nổi tiếng như Phùng Khắc Khoan, Nguyễn Dữ...
Trong khi ở ẩn, vua Mạc cũng như các chúa Trịnh, chúa Nguyễn có việc hệ trọng vẫn cho người đến hỏi ý ông. Ông thường kín đáo khuyên vua cố gắng tránh chiến tranh để nhân dân khỏi chết chóc. Lúc mất, ông được vua Mạc truy phong tước Trình Quốc Công, do đó mà có tên gọi là Trạng Trình.
Ông mất ngày 28 tháng 11 năm Đinh dậu, niên hiệu Diên Thành thứ 8 nhà Mạc (1585), tròn 94 tuổi. Người đời coi ông là nhà tiên tri số một trong lịch sử Việt Nam đồng thời lưu truyền nhiều câu sấm ký được cho là bắt nguồn từ ông và gọi chung là Sấm Trạng Trình. Ông cũng được coi là người đầu tiên trong lịch sử nhắc đến hai chữ Việt Nam một cách có ý thức nhất thông qua các văn tự của ông còn lưu lại đến ngày nay.
Ngày 15-02-1991, Bưu chính Việt Nam phát hành bộ tem "Kỷ niệm 500 năm ngày sinh Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585)" gồm 1 mẫu do họa sĩ Vũ Kim Liên thiết kế./.







